A A A     A A A A
baner

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE – co o nim wiesz?

Co to jest nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia manifestującą się wartościami ciśnienia równymi  i wyższymi od 140/90 mm Hg. Należy do chorób cywilizacyjnych i dotyczy ok. 45% wszystkich mieszkańców Europy. Nadciśnienie tętnicze można rozpoznać, gdy podczas 2 oddzielnych wizyt u lekarza stwierdza się podwyższone wartości ciśnienia skurczowego powyżej lub równe 140 mm Hg i/lub rozkurczowego powyżej lub równe 90 mm Hg. U pacjentów z takimi wartościami ciśnienia należy rozpoczynać leczenie preparatami doustnymi, ponieważ terapia przynosi długofalowe korzyści zdrowotne.

Jakie są pierwsze objawy nadciśnienia tętniczego?

U większości pacjentów nadciśnienie tętnicze nie daje objawów chorobowych lub nie są one zauważone przez pacjenta. Chory może żyć wiele lat w poczuciu dobrego zdrowia, gdy tymczasem wysokie wartości ciśnienia podstępnie uszkadzają nerki, serce, mózg. Warto jednak zacząć kontrolować  ciśnienie tętnicze, gdy występują częste i uporczywe bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, zaburzenia funkcji seksualnych (zarówno u kobiet  jak i u mężczyzn), kołatania serca, bóle w klatce piersiowej, nawracające zaburzenia w układzie moczowym, epizody osłabienia mięśni i kurczów mięśniowych, wzmożona potliwość, chrapanie, bezdech senny,  gdy wystąpi nagły przyrost masy ciała, a także jeśli nadciśnienie tętnicze jest częstą chorobą wśród członków rodziny.

Co powinno pacjenta zaniepokoić?

Jeśli w przypadkowych pomiarach w domu, w aptece, w trakcie badań pracowniczych zanotowane zostaną wartości ciśnienia powyżej 140/90 mm Hg, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu celem postawienia diagnozy. Nie wolno tłumaczyć przypadkowo stwierdzanych wysokich wartości ciśnienia stresem, zmęczeniem czy „ źle działającym aparatem do pomiarów”. Przedłuża to bowiem czas do rozpoczęcia leczenia i może przyczynić się do wystąpienia udaru mózgu, który jest najczęstszą przyczyną umieralności z powodu nadciśnienia tętniczego.

U kogo najczęściej występuje nadciśnienie tętnicze?

U zdecydowanej większości chorych występuje tzw. pierwotne (samoistne) nadciśnienie tętnicze.  W dużym uproszczeniu można powiedzieć, iż jest ono związane ze stylem życia: siedzący tryb pracy i odpoczynku z towarzyszącym dużym poziomem stresu,  dieta ubogo resztkowa i wysokokaloryczna prowadząca do otyłości brzusznej,  przywiązanie do używek,  głównie alkoholu i papierosów ( ale wymienia się także uzależnienie od słodyczy).
U części chorych będą decydować czynniki genetyczne. Wskaźnik odziedziczalności nadciśnienia tętniczego szacuje się na 35-50%.
Możemy mieć także do czynienia z wtórnym nadciśnieniem tętniczym wywołanym np. przyjmowaniem innych leków. Najwięcej szkody w tym zakresie wywołują dostępne bez recepty i bardzo nadużywane w Polsce leki przeciwbólowe ( tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne), leki stOsowane podczas przeziębień zawierające efedrynę lub pseudoefedrynę oraz bardzo popularne napoje energetyzujące zawierające kofeinę.
Szczególną grupą chorych są kobiety, u których podczas ciąży wystąpiło nadciśnienie tętnicze ( powinny pozostawać pod stałą opieką internistyczną) oraz kobiety stosujące doustne środki antykoncepcyjne.

Czy można zapobiegać powstaniu nadciśnienia tętniczego?

Zmiany stylu życia są podstawą prewencji nadciśnienia tętniczego, a także metodą obniżenia ciśnienia u pacjentów z rozpoznaną chorobą.  Skuteczny wpływ na obniżenie ciśnienia tętniczego ma eliminacja soli kuchennej z diety ( dopuszczalna ilość to 5-6 g dziennie; zaleca się zlikwidowanie solniczek używanych powszechnie w polskich domach podczas posiłków).
Zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu do 10-20 g etanolu ( tj. np. 100-200 ml wina) dziennie u kobiet  i 20-30 g ( tj.np. 200-300 ml wina) u mężczyzn. Zwiększone spożycie alkoholu sprzyja częstszemu występowaniu udarów mózgu.
Należy zaprzestać palenia tytoniu.
Udowodniono korzystny wpływ diety zawierającej zwiększone spożycie warzyw, owoców i odtłuszczonych produktów mlecznych na zmniejszenie ciśnienia tętniczego.
Ponadto do obniżenie ciśnienia przyczynia się systematyczny wysiłek fizyczny, tzn. co najmniej 30 minut marszu dziennie przez 5-7 dni w tygodniu, a także zmniejszenie masy ciała i obwodu pasa < 102 cm u mężczyzn i < 88 cm u kobiet.

Jak się leczy nadciśnienie tętnicze?

Przy nadciśnieniu łagodnym ( poniżej 160/100 mm Hg) rozpoczynamy od tzw. leczenia niefarmakologicznego ( dieta niskosodowa, aktywność fizyczna, unikanie używek) przez okres 3 miesięcy. Jeżeli ciśnienie nie spadnie poniżej 140/90 mm Hg włączamy leki doustne.
Jest pięć podstawowych grup leków, od których zaczynamy terapię, dostosowując ją indywidualnie do stanu pacjenta. Najważniejsze jest skuteczne obniżenie ciśnienia, aby nie dopuścić do uszkodzenia ważnych dla życia narządów.

Czy powinno się regularnie wykonywać jakieś badania?

Podstawowym badaniem jest regularna domowa kontrola ciśnienia.
Istnieje zestaw badań podstawowych i rozszerzonych, o których celowości wykonania i częstotliwości wykonywania decyduje lekarz zajmujący się chorym z nadciśnieniem.
Obecnie coraz bardziej dostępne są aparaty do 24 – godzinnego zapisu wartości ciśnienia tętniczego podczas normalnej aktywności życiowej pacjenta (tzw. ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego). W niektórych krajach, np. w Wielkiej Brytanii, badanie takie wykonuje się u każdego chorego z podejrzeniem nadciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem leczenia.

Jak poprawnie mierzyć ciśnienie?

Do samodzielnego, domowego pomiaru ciśnienia tętniczego zaleca się u używanie aparatów automatycznych z mankietem na ramię, które znajdują się na liście aparatów rekomendowanych (posiadających odpowiednią walidację). Informacji takich udzielą lekarze hipertensjolodzy ( specjalizujący się w leczeniu nadciśnienia tętniczego) oraz kardiolodzy.
Przed pomiarem należy odpocząć przynajmniej 5 minut w pozycji siedzącej z podpartymi plecami, w cichym spokojnym pomieszczeniu.
Należy powstrzymać się od picia kawy i palenia papierosów  przez 30 minut.
Mankiet założyć na ramię, na którym stwierdzono wyższe ciśnienie, zawsze na wysokości serca ( niezależnie od pozycji ciała).
Przeprowadzić 2 pomiary rano i 2 wieczorem ( w odstępie 1-2 minut)  najlepiej przez cały tydzień poprzedzający wizytę u lekarza ( wyników z pierwszego dnia nie uwzględnia się do wyliczenia średnich wartości ciśnienia).
Jeżeli ciśnienie jest dobrze kontrolowane, na stałe wykonywać pomiary 2 razy w tygodniu.
Zawsze zapisywać pomiary w dzienniczku samokontroli i przedstawiać je prowadzącemu lekarzowi podczas wizyty.

Czy nadciśnienie tętnicze jest przeciwwskazaniem do aktywności fizycznej, uprawiania sportu, seksu?

Aktywność fizyczna dostosowana do możliwości pacjenta jest zalecana jako niezbędny element leczenia. Istnieją sytuacje szczególne, jeśli pacjent wykazuje objawy innych chorób serca. Wówczas przed rozpoczęciem zwiększonej aktywności fizycznej zaleca się rozszerzone badania kardiologiczne, głównie wykonanie tzw. testu wysiłkowego. Sytuacją szczególną jest również źle kontrolowane ciśnienie, osiągające duże wartości. Należy wówczas zmodyfikować leczenie, a następnie stopniowo dostosowywać stopień trudności i obciążenie wysiłkiem do możliwości chorego.

Jakie są zagrożenia związane z nieleczonym nadciśnieniem tętniczym?

Nieleczone nadciśnienie prowadzi do chorób naczyniowych mózgu ( np. udar), chorób serca ( np. zawał, choroba wieńcowa, niewydolność serca), chorób nerek ( np. niewydolność nerek), miażdżycy kończyn dolnych, zniszczenia siatkówki oczu.

Wszystkich pacjentów chorujących lub podejrzewających u siebie nadciśnienie tętnicze zapraszamy na konsultację hipertensjologiczną.

lek. med. Joanna Aramowicz-Niedzielska  (więcej o pani doktor znajdziesz tutaj)
Specjalista chorób wewnętrznych
Hipertensjolog


Skorzystaj z poradni hipertensjologicznej  tj. leczenia nadciśnienia.